Dawno temu w Ameryce – cz.3 – Konstytucja & Karta Praw Stanów Zjednoczonych

1 Star2 Stars3 Stars4 Stars5 Stars (10 votes, average: 5.00 out of 5)
Loading...
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
OCEŃ & PODAJ DALEJ, niech i inni mają szansę POCZYTAĆ

4 lipca roku pańskiego 1776 uchwalono Deklarację Niepodległości Stanów Zjednoczonych. Dokument ten proklamował uwolnienie 13 kolonii brytyjskich spod panowania króla Jerzego III. Dzień ten uważa się za datę powstania Stanów Zjednoczonych. Spora część historyków uznaje jednak, iż 4 lipca jest jedynie datą symboliczną, gdyż odręczne kopie większość delegatów sygnowała dopiero 2 sierpnia, a kilku nawet znacznie później. Ostateczna liczba sygnatariuszy sięgnęła 56, z czego najmłodszym był 26-letni Edward Rutledge a najstarszym zaś Benjamin Franklin (70 latek). Wraz z deklaracją pojawiła się po po raz pierwszy nazwa Zjednoczonych Kolonii, zalążek rodzącego się mocarstwa, którego początki historii od odkrycia, poprzez kolonizację aż do niepodległości została opisana w drugiej części sagi o Wielkiej Ameryce.

Dawno temu w Ameryce – cz.2 Przed Niepodległością

Wojna o niepodległość ma swoje źródło w europejskiej wojnie siedmioletniej. Konflikt ten zakończył się w 1763 roku, sprawiając iż brytyjskie finanse znalazły się w opłakanym stanie. Z tego też powodu Brytyjczycy nałożyli nowe podatki na posiadane wówczas w Ameryce kolonie. I tak w drugiej połowie lat 60 wprowadzono ustawę cukrową, narzucono ustawę o pieczęciach, weszła ustawa Townshenda, oraz kolejne, które opodatkowały papier, herbatę i inne dobra importowane (the Sugar Act – 1764, the Stamp Tax – 1765, the Quartering Act – 1765 , the Townshend Acts – 1767, the Tea Act – 1773). Rozpoczęła się rebelia, początkowo tylko w Bostonie, gdzie odbyła się słynna już “herbatka bostońska”, będąca de facto jedynie wydarzeniem symbolicznym. Uważa się że precedensem było powstanie komisji, której zadaniem było odesłanie do metropolii winnych podpalenia brytyjskiego żaglowca. Zostało to odebrane jak wyraźne pogwałcenie praw kolonii w zakresie sądownictwa. Wojna o niepodległość Stanów Zjednoczonych była więc konsekwencją rosnącego sprzeciwu kolonii wobec polityki brytyjskiej, a zwłaszcza dążeń Wielkiej Brytanii do ograniczenia ich samorządu, hamowania rozwoju i zwiększenia czerpanych z nich dochodów, głównie przez nakładanie nowych podatków. Nieoficjalnie mówi się jednak że głównym powodem wojny o niepodległość była kontrola nad emisją waluty.

DEKLARACJA NIEPODLEGŁOŚCI

Formalna deklaracja niepodległości ustanowiła nowy amerykański rząd rewolucyjny i oficjalnie wypowiedziała wojnę Wielkiej Brytanii. Głównym celem deklaracji była chęć pomocy Drugiemu Kongresowi Kontynentalnemu w uzyskaniu pomocy od państw obcych (głównie Francji). Deklaracja wyjaśnia powody dlaczego kolonie obaliły swojego okupanta i zdecydowały się na stworzenie odrębnego narodu w świecie. Przedstawiona jest w niej historia nadużyć, jakich koloniści doświadczali pod rządami brytyjskimi od czasów zakończenia wojny francusko-indyjskiej w 1763 roku. Były to m.in. naruszanie praw człowieka, nakaz kwaterowania brytyjskich żołnierzy, pozbawianie ich prawa do procesu sądowego przed ławą przysięgłych, czy też uniemożliwiania im swobodnego handlu. Jest też wzmianka mówiąca, iż król ingerował w prawo kolonistów do samorządności i do sprawiedliwego systemu sądowego. Deklaracja kończy się powiadomieniem szerokiej publiki, że nowy naród będzie się nazywał Stany Zjednoczone Ameryki i nie będzie miał dalszych powiązań z Wielką Brytanią. Nowy rząd zastrzega prawo do prowadzenia wojny, zaprowadzania pokoju, zawierania sojuszy z obcymi narodami, prowadzenia handlu i robienia wszystkiego, co suwerenne narody robią.

Deklaracja niepodległości Stanów Zjednoczonych była zapoczątkowaniem wielkiego eksperymentu dziejowego, pierwszą zapowiedzią zbudowania państwa na zasadach liberalnej filozofii oświecenia. Tekst deklaracji ułożył Thomas Jefferson nawiązując do poglądów innych myślicieli oświecenia, w szczególności Johna Locka. Współautorami mieli również być John Adams i Benjamin Franklin. Deklaracja w prostych słowach wyjaśnia filozofię potrzeby wolności i jest traktowana w USA jako jej najważniejszy symbol.

Uważamy następujące prawdy za oczywiste: że wszyscy ludzie stworzeni są równymi, że Stwórca obdarzył ich pewnymi nienaruszalnymi prawami, że w skład tych praw wchodzi prawo do życia, wolność i dążenia do szczęścia

Deklaracja niepodległości stała się podstawą konstytucji, która weszła w życie 4 marca 1789. Historyczna rola deklaracji nie ogranicza się do oficjalnego proklamowania praw człowieka. Mówi ona także o naturalnym prawie każdego narodu do własnego państwa i niepodległości. 

Source: http://www.sonofthesouth.net/revolutionary-war/documents/picture-declaration-of-independence.htm

Co ciekawe deklaracja ma do dziś utwierdzać Amerykanów w swoim prawie do sprzeciwu wobec ucisku ze strony rządu. Pełna wersja deklaracji dostępna pod linkiem:

Uchwalenie deklaracji oznaczało początek wojny z Wielką Brytanią. Z tego też powodu nazwisk sygnatariuszy nie ujawniano aż do 1777 r. 

DROGA do KONSTYTUCJI

Konflikt zbrojny między Wielką Brytanią a jej 13 koloniami w Ameryce Północnej (New Hampshire, New Jersey, Delaware, Maryland, Nowy Jork, Pensylwania, Connecticut, Rhode Island, Karolina Północna, Massachusetts, Wirginia, Karolina Południowa, Georgia) zakończony został uznaniem niepodległości Stanów Zjednoczonych, przez Wielką Brytanię. Zwycięstwo kolonii i zakończenie walk przypada na podpisanie przez oba kraje traktatu paryskiego w 1783 r.

W okresie wyzwalania się kolonii spod władzy Wielkiej Brytanii zawiązany został Kongres Kontynentalny (będący władzą ustawodawczą kolonii amerykańskich), który na jednym ze swoich zjazdów (15 XI 1777) uchwalił Artykuły Konfederacji i Wieczystej Unii. Był to dokument określający sposób funkcjonowania konfederacji 13 państw (stanów), proklamowanej przez byłe kolonie brytyjskie w Ameryce Północnej. Była to de facto podstawa prawna działania Kongresu. Po ratyfikacji Artykułów przez wszystkie stany w 1781, konfederacja przyjęła nazwę Stanów Zjednoczonych Ameryki. Powstał luźny związek państw, w celach wspólnej obrony. Unia ta nie miała jednak organu wykonawczego, a jedynie organ uchwałodawczy, który przyjął formę jedno-izbowego Kongresu, gdzie każdy stan dysponował jednym głosem.

Po wojnie o niepodległość i traktacie pokojowym z Anglią, stosunki pomiędzy powstałymi 13 państwami amerykańskimi, które zawiązały konfederację, zaczęły się dramatycznie psuć. Dochodziło do sporów terytorialnych, powstawały granice celne, państwa prowadziły własną politykę zagraniczną. Stan chaosu i anarchii stworzył dążenie do rewizji Artykułów Konfederacji. I tak w maju 1787 r. zwołano kolejne spotkanie przedstawicieli 13 państw. Początkowo celem konwencji (mającej miejsce w Filadelfii) miała być rewizja Artykułów Konfederacji. Ostatecznie jednak jej obrady zakończyły się uchwaleniem konstytucji, która przekształcała luźne stowarzyszenie państw (jakim była wówczas konfederacja) w ściślejszy związek, federację. Powstały obecne Stanów Zjednoczonych Ameryki.

Konstytucja Stanów Zjednoczonych weszła w życie 4 marca 1789 roku, i uważana jest za pierwszą ustawę zasadniczą na świecie. Odwołali się do niej twórcy Konstytucji 3 Maja z 1791 roku, będącej z kolei pierwszym europejskim dokumentem tego rodzaju. Amerykański dokument był de facto drugą wersją konstytucji amerykańskiej. Za pierwszą uważa się bowiem “Artykuły Konfederacji i Wieczystej Unii”, która stanowiła podstawę rządów w byłych brytyjskich koloniach w latach 1781-1789. Była ona jednak zupełnie nieudana, gdyż nie ustalała funkcji prezydenta i władzy wykonawczej, Wg niej ówczesne USA musiałby się rozpaść na trzynaście niezależnych państw. 

Unia Stanów Zjednoczonych krzepła zresztą jeszcze przez 76 lat, aż do zakończenia wojny secesyjnej w 1865, której przyczyną była inna wizja amerykańskiego państwa. Północ proponowała postać ścisłej federacji, a stany Południa były zwolennikami luźnej konfederacji. Przelana olbrzymią ilością krwi wojna zakończyła się zwycięstwem wizji Północy. 

W trakcie wojny o niepodległość (1776-1783) poszczególne stany tworzyły oddzielne jednostki administracyjne, a jedynym łączącym je ze sobą spoiwem była dowodzona przez Jerzego Waszyngtona armia. Na wezwanie II Kongresu Kontynentalnego wiele stanów rozwinęło struktury wewnętrzne oraz uchwaliło własne konstytucje. Oparte one były o doktrynę praw naturalnych, zasadę trójpodziału władzy, zasadę suwerenności narodu oraz o teorię umowy społecznej. Uważa się, że wzorem dla przyszłej amerykańskiej konstytucji była uchwalona w 1776 r. Karta Praw Wirginii. Amerykańska konstytucja oparta została o zasadzie trójpodziału władz, wraz z mechanizmem do ich kontrolowania i równowagi w działaniu. Konstytucja opracowana przez Ojców Założycieli organizowała państwo amerykańskie jako federację oraz wprowadzała ustrój republikański. Republika to ustrój w którym prawo jest nadrzędne wobec woli większości, podczas gdy demokracja to rządy większości, często podsumowywane powiedzeniem “panem jest lud, a nie prawo“. 

Mianem Ojcowie Założyciele Stanów Zjednoczonych (Founding Fathers of the United States) określa się przywódców politycznych 13 kolonii brytyjskich w Ameryce Północnej, którzy odegrali główne role w amerykańskiej wojnie o niepodległość oraz w procesie formowania nowego państwa. Byli to Patrioci, w przeciwieństwie do Lojalistów, zwani także przyjaciółmi króla, będących za utrzymaniem brytyjskiej kontroli nad koloniami. Termin Ojcowie Założyciele jest często używany także w odniesieniu do 56 sygnatariuszy Deklaracji Niepodległości, chociaż czterech znaczących założycieli, w tym George Washington, John Jay, Alexander Hamilton i James Madison, nie było sygnatariuszami tego dokumentu. Sygnatariuszy nie należy jednak mylić z Twórcami (Framers). Framers definiowani są bowiem jako 55 osób, które zostały delegowane do Konwentu Konstytucyjnego z 1787, który przygotował projekt konstytucji Stanów Zjednoczonych. Spośród 55 Framerów, tylko 39 było sygnatariuszami Deklaracji. Za najważniejszych Ojców Założycieli (ze względu na istotność zaangażowania i decydujący udział w tworzeniu nowego rządu kraju) zalicza się wielką siódemkę: John Adams, Benjamin Franklin, Alexander Hamilton, John Jay, Thomas Jefferson, James Madison i George Washington.

Konstytucja Stanów Zjednoczonych Ameryki (Constitution of the United States of America) to najwyższy akt prawny obowiązujący w Stanach Zjednoczonych, będący podstawą systemu prawnego i ustroju politycznego tej krainy. Konstytucja jest dokumentem, który ma na celu stworzenie dobrze funkcjonującego rządu z zachowaniem mechanizmów kontroli i równowagi (check and balances) między tymi władzami, tak, aby jedna z nich nie mogła zdominować żadnej z pozostałych. Dzięki niej Stany Zjednoczone stały się kolebką nowoczesnego konstytucjonalizmu, a sama konstytucja była wzorem dla wielu innych konstytucji powstających na całym świecie. Jej siłą jest prostota i elastyczność. Co ciekawe to Polacy za czasów Stanisława Augusta Poniatowskiego przejęli od Amerykanów szkielet swojego ustroju.

Amerykańska konstytucja wprowadza ustrój republikański, a nie demokratyczny. Nie oznacza to jednak, że Ojcowie Założyciele byli antydemokratyczni. Byli oni jedynie przeciwnikami tylko “czystej” demokracji, czyli nieograniczonych rządów większości. Sama konstytucja USA narodziła się faktycznie z konieczności przeciwstawienia się nadużywaniu rządów większości, i nakładała potrzeba nałożenia jakichś ograniczeń na rządy większości.

Konstytucja składa się z Preambuły oraz siedmiu artykułów tworzących trzy rodzaje władzy (ustawodawczą, wykonawczą i sądowniczą), ustanawiające prawa stanów i władzy federalnej i regulujących poprawki i zatwierdzanie Konstytucji. Siedem artykułów, składających się na tekst konstytucji, pozostaje w mocy do dziś. Tekst konstytucji dostępny pod linkiem:

Ustawę jednak rozbudowano o 27 poprawek, z których 10 ratyfikowane w 1791 roku, krótko po wejściu konstytucji w życie. Są traktowane jako jej część i tworzą Kartę Praw, zawierającą katalog podstawowych praw oraz wolności obywatelskich. Dokument służy do dziś ponad 300 milionom ludzi w 50 stanach. Jego preambuła zaczyna się od znanych powszechnie słów: “We, the people” – “My, naród Stanów Zjednoczonych“. 

Source: https://patch.com/wisconsin/caledonia/sincere-ignorance-and-conscientious-stupidity

Warto tutaj wspomnieć, że Lech Wałęsa już jako prezydent RP na zaproszenie Waszyngtonu miał m.in. przemawiać w Kongresie. I rozpoczął swoją przemowę od “My Naród”, co zostało od razu przetłumaczone  przez tłumacza jako “We the People”, i od razu dostał wielkie owacje na stojąco. Jak powszechnie wiadomo Lech Wałęsa jest do dziś wielkim zwolennikiem amerykańskiej konstytucji, co często okazuje ubierając podkoszulek z napisem K O N S T Y T U  C  J A 🙂

PREAMBUŁA

Preambuła do Konstytucji nie ma mocy prawnej. Zawiera ona informację dlaczego dokument został stworzony, oraz odzwierciedla ona pragnienia “Twórców” do stworzenia sprawnego, sprawiedliwego i silnego państwa. Podstawową rolą preambuły jest wyliczenie najważniejszych celów, dla których zdecydowano się stworzyć ustawę zasadniczą, oraz określenie podstawowych wartości, jakie dokument za sobą niesie. Preambuła konstytucji rozpoczyna się od słów “My, naród Stanów Zjednoczonych” oznaczających, że suwerenem są obywatele amerykańscy.

We, the People of the United States, in order to form a more perfect Union, establish justice, ensure domestic tranquility, provide for the common defense, promote the general Welfare, and secure the blessings of Liberty for us and our Posterity, do ordain and establish this Constitution for the United States of America. (My, Naród Stanów Zjednoczonych, w celu tworzenia doskonalszej unii, ugruntowania sprawiedliwości, zapewnienia spokoju wewnętrznego, umożliwienia wspólnej obrony, popierania ogólnego dobra i zagwarantowania dobrodziejstw wolności dla nas samych i dla naszych potomków, uchwalamy i ustanawiamy niniejszą Konstytucję Stanów Zjednoczonych Ameryki.)

Preambuła wymienia pięć zasadniczych celów, którym ma służyć Konstytucja:

  • Utworzenie dobrej współpracy pomiędzy stanami, czyli umacnianie Unii, albowiem w poszukiwaniu idealnego systemu zrezygnowano z konfederacji na rzecz państwa federalnego, w którym rząd centralny miałby więcej kompetencji kosztem stanów, co miało gwarantować jedność państwa;
  • Zapewnienie pokoju i sprawiedliwości, czyli ugruntowanie sprawiedliwości poprzez stworzenie systemu sprawiedliwości, który gwarantowałby obywatelom właściwą ochronę przed naruszaniem ich praw, zarówno ze strony innych obywateli, jak i państwa. Chodzi tu przede wszystkim o system niezależnych i niezawisłych sądów;
  • Obrona przeciw agresji, czyli zagwarantowanie i stanie na straży pokoju wewnętrznego, jak i ochrony zewnętrznej. Chodzi o ograniczanie konfliktów między poszczególnymi stanami oraz pomiędzy stanami a władzą centralną. Dodatkowo mówi o zapewnieniu środków na wspólną obronę, czyli dbanie o bezpieczeństwo zewnętrzne państwa poprzez stworzenie silnej armii Stanów Zjednoczonych reprezentującej całe państwo, czyli zarówno federację, jak i wszystkie stany;
  • Popieranie ogólnego dobra narodu, czyli stworzenie warunków sprzyjających powszechnemu dobrobytowi. Mówi o utworzeniu takiego systemu społeczno-gospodarczego, który powodowałby wzrost poziomu życia i zamożności obywateli;
  • Zapewnienie wolności jednostki, czyli stworzenie warunków do niełamania praw człowieka. Po raz pierwszy użyte zostało pojęcie wolności i powinno być ono rozumiane jako gwarancja nienaruszania przez państwo amerykańskie jakichkolwiek praw obywateli Stanów Zjednoczonych, w tym prawa do życia, do wolności i do własności.

Sama Preambuła nie gwarantuje żadnej władzy, ani nie zakazuje jakiejkolwiek działalności. Wyjaśnia jedynie rację bytu Konstytucji, opis prawa i władzy jest bowiem zawarty w jej Artykułach, gdzie definiowana są trzy gałęzie władzy: legislatywa, egzekutywa i judykatywa.

ARTYKUŁ 1

Artykuł Pierwszy konstytucji definiuje pierwszy z trzech filarów Państwa, czyli władzę ustawodawczą. Pierwszy artykuł (który jest zdecydowanie najdłuższy) jest poświęcony strukturze, metodom wyboru i uprawnień, jakie ma posiadać Kongres, którego siedzibą jest Kapitol Stanów Zjednoczonych.

Sekcja 1 ustanawia nazwę Władzy Ustawodawczej jako Kongres Stanów Zjednoczonych, dwuizbowy organ, w skład którego wchodzą Izba Reprezentantów i Senat. Sekcja 2 definiuje Izbę Reprezentantów, zwaną niższą izbą Kongresu. Ustanawia ona kilka minimalnych wymagań, jak np. limit wieku 25 lat, i ustala, że członkowie tej izby są wybierani na dwa lata przez suwerena (obywateli), w drodze wyborów bezpośrednich przez ludność poszczególnych stanów, w okręgach jednomandatowych. Liczba reprezentantów jest proporcjonalna do liczby mieszkańców. Od 1911 roku liczna reprezentantów wynosi 435. Liczba ta jest podzielona między stany według liczby ludności, zgodnie ze spisem powszechnym przeprowadzanym co dziesięć lat, gdzie dokonuje się także każdorazowo nowego podziału mandatów na poszczególne stany oraz wytycza nowe granice okręgów wyborczych. Daje to stanom liczniejszym większą liczbę przedstawicieli w Izbie. Najnowsza estymacja census z roku 2020, która będzie miała ważność w wyborach z 2022.

Source: https://www.brennancenter.org/our-work/research-reports/potential-shifts-political-power-after-2020-census

Liderem Izby jest wybrany przez członków Marszałek Izby, który nazywany jest Speakerem (spikerem). Wybierany jest przez partię posiadającą większość w Izbie i z niej się wywodzi. Obecnie funkcję spikera Izby pełni Nancy Pelosi z Partii Demokratycznej, nazywana przez co niektórych “Babcia Pelosi”. Na mocy “Ustawy o sukcesji prezydenckiej” (Presidential Succesion Act – 1947), spiker Izby jest drugą po wiceprezydencie osobą, która przejmuje obowiązki prezydenta w wypadku, gdyby nie mógł ich podjąć wiceprezydent.

Wyższa izba Kongresu, Senat jest zdefiniowana w Sekcji 3. Do Senatu wchodzi po dwóch senatorów z każdego ze stanów, a od 1959 roku jest ich 100. Oznacza to że każdy Stan ma równe prawa wyborcze w Senacie, niezależnie od liczby ludności. Wybierani są oni na okres sześciu lat, a co dwa lata dokonywana jest rotacyjna  zmiana 1/3 składu Senatu. Aby zostać senatorem obywatel musi skończyć 30 lat, mieszkać na stałe w chwili wyboru no terenie określonego stanu. Izbie przewodniczy wiceprezydent, który jest przewodniczącym Senatu (nazywany prezydentem Senatu).  Sam wiceprezydent nie bierze udziału w głosowaniu, chyba że istnieje remis.

Sekcja 4 mówi, że każdy Stan może ustalić własne metody wyboru członków Kongresu, a ponadto ustanawia lub wymaga, aby Kongres zbierał się co najmniej raz w roku. Co ciekawe wybory do Kongresu odbywają się zawsze w pierwszy wtorek po pierwszym poniedziałku listopada roku parzystego. Sekcja 5 wprowadza, że Kongres musi mieć minimalną liczbę obecnych członków, aby mógł się zebrać, oraz że może ustalać kary pieniężne dla członków, którzy się nie zjawią. Mówi ona także, że członkowie mogą zostać wydaleni. Rozdział 6 stanowi, że członkowie Kongresu będą otrzymywać wynagrodzenie, oraz że nie mogą być zatrzymani w czasie podróży do i z Kongresu, ale też że nie mogą piastować żadnego innego urzędu w rządzie w czasie trwania Kongresu. 

Sekcja 7 określa, w jaki sposób projekty ustaw stają się prawem. Wszystkie projekty ustaw muszą przechodzić przez obie izby Kongresu w dokładnie tej samej formie. Ustawy, które przechodzą przez obie izby, są wysyłane do Prezydenta. Może on albo podpisać projekt ustawy, w którym to przypadku staje się on prawem, albo go zawetować. W przypadku weta, projekt ustawy jest odsyłany do Kongresu, a jeśli obie izby przyjmą go większością dwóch-trzecich głosów, projekt ustawy staje się prawem nad weto prezydenta. Jest to znane jako nadrzędne prawo weta.

Source: https://pl.wikipedia.org/wiki/Izba_Reprezentant%C3%B3w_Stan%C3%B3w_Zjednoczonych

Dodatkowo prezydent ma także inne opcje. Po pierwsze, jeżeli nie zawetuje on ustawy, ani jej nie podpisze, staje się ona prawem bez jego podpisu po 10 dniach. Druga opcja nazywana jest kieszonkowym wetem. Występuje ono wówczas, gdy Kongres wysyła projekt ustawy do Prezydenta, a następnie odracza jego przyjęcie. Jeżeli Prezydent nie podpisze ustawy w ciągu 10 dni, nie staje się ona prawem.

Sekcja 8 wymienia konkretne uprawnienia Kongresu, w tym uprawnienia do emitowania pieniądza, tworzenia i utrzymywania armii i marynarki wojennej, do ustanawiania urzędów pocztowych, tworzenia sądów, regulowania handlu między Stanami, wypowiadania wojny i zbierania pieniędzy. Zawiera on również klauzulę znaną jako Klauzula Elastyczna, która pozwala mu uchwalać wszelkie prawa niezbędne do wykonywania wymienionych wcześniej uprawnień.

Rozdział 9 nakłada pewne ograniczenia na Kongres. Pewne elementy prawne, takie jak suspension of habeas corpus, bills of attainder, i ex post facto są zabronione. Żadne prawo nie może dawać pierwszeństwa jakiemuś Stanowi przed innym, żadne pieniądze nie mogą być pobierane ze Skarbu Państwa, chyba że na mocy należycie uchwalonego prawa, oraz że żaden tytuł szlachecki, taki jak Książę czy Markiz, nie zostanie nigdy ustanowiony przez rząd.

Sekcja 10, wreszcie, zakazuje stanom kilku rzeczy. Nie mogą oni tworzyć własnych pieniędzy, wypowiadać wojny, ani też robić większości innych rzeczy zabronionych przez Kongres w Sekcji 9. Nie mogą opodatkować towarów z innych stanów, nie mogą też mieć marynarki wojennej.

Co ciekawe to właśnie na Artykuł I powołują się zwolennicy standardu złota i srebra, kiedy twierdzą, że tylko dwa metale są jedyną formą pieniądza w USA. Mianowicie, Artykuł I, Sekcja 8, mówi 

Congress shall have Power (Kongres ma prawo) …
– To coin Money, regulate the Value thereof, and of foreign Coin, and fix the Standard of Weights and Measures. 
(bić monety, określać ich wartość oraz wartość walut zagranicznych, ustalać jednostki miar i wag);
– To provide for the Punishment of counterfeiting the Securities and current Coin of the United States (wprowadzać kary za podrabianie państwowych papierów wartościowych oraz monet, będących w obiegu w Stanach Zjednoczonych);

Z kolei Artykuł I, Sekcja 10 mówi

No state shall (Żaden stan nie może) …
 Coin Money … Emit Bills of Credit and make any Thing but gold and silver Coin a Tender in Payment of Debts.” (bić monety … wypuszczać banknotów, uznawać za ustawowe środki płatnicze jakichkolwiek środków poza złotą lub srebrną monetą).

ARTYKUŁ 2

Artykuł drugi opisuje władzę wykonawczą, którą jest Prezydent. Artykuł definiuje sposób wyboru, przysięgę, przywileje i obowiązki prezydenta. W sekcji 1 ustanawia się urząd prezydenta i wiceprezydenta, a ich kadencja trwa cztery lata. Prezydent wybierany jest pośrednio, przez Kolegium Wyborcze, przy czym każdy Stan ma jeden głos na każdego członka Kongresu. Jest to proces dwu-stopniowy. Każdy stan wybiera najpierw elektorów (bezpośrednio) w takiej liczbie ile przedstawicieli posiadał dany stan w Senacie i w Izbie Reprezentantów, po czym to elektorzy wybierają prezydenta. Pierwotnie Prezydent był osobą, na którą elektorowie oddali najwięcej głosów, a Wiceprezydent osobą, na którą oddano drugą największą ilość głosów, choć później zostało to zmienione. 

Aby zostać prezydentem trzeba mieć ukończone 35 rok życia, posiadać amerykańskie obywatelstwo i musi być urodzonym w Stanów Zjednoczonych. W tym miejscu warto wspomnieć ciekawe perypetie Baraka Obamy, którego oskarżali że urodził się w Kenii. Prezydent ma otrzymywać wynagrodzenie, które nie może się zmieniać ani w górę, ani w dół, dopóki sprawuje urząd. Wprowadza także urząd wiceprezydenta, który obejmuje urząd po śmierci, rezygnacji lub ubezwłasnowolnieniu prezydenta. Ustanawia wiceprezydenta przewodniczącym senatu (choć w praktyce funkcję tę pełni wybierany przez Senat przewodniczący Pro Tempore). I rak Lyndon Jonson po zastrzeleniu JFK tak został prezydentem.

https://www.amazon.com/brainymats-Educational-Placemat-Presidents-Washable/dp/B00BKL6JVC

Sekcja 2 daje prezydentowi pewne ważne uprawnienia. Jest on bowiem naczelnym dowódcą sił zbrojnych oraz oddziałów milicji (Gwardii Narodowej) wszystkich stanów. Posiada on gabinet, który mu pomaga w sprawowaniu władzy. Prezydent ma także prawo do stosowania łaski (może ułaskawiać przestępców). Mianuje urzędników państwowych, sędziów federalnych oraz przedstawicieli dyplomatycznych w innych państwach.

Sekcja 3 ustanawia obowiązki Prezydenta. Są to m.in wygłaszanie orędzia o stanie Unii, zgłaszanie inicjatyw legislacyjnych do Kongresu oraz prawo do stosowania weto wobec uchwał Kongresu. Pełni on także funkcje głowy państwa poprzez przyjmowanie ambasadorów i innych głów państw oraz czuwa nad przestrzeganiem prawa Stanów Zjednoczonych. Może on także w razie potrzeby zwołać nadzwyczajne posiedzenia Kongresu. Zawiera i anuluje (jak w przypadku klimatycznych porozumień paryskich) on traktaty z innymi narodami, wybiera wielu sędziów i innych członków rządu (wszystkie za zgodą Senatu). 

Sekcja 4 omawia procedurę usunięcia prezydenta, zwanego impeachmentem. Izba Reprezentantów ma prawo do postawienia prezydenta, lub wiceprezydenta i innych wyższych urzędników państwowych, w stan oskarżenia za zdradę stanu, przekupstwo oraz inne ciężkie przestępstwo. Do Senatu należy natomiast rozstrzygnięcie winy prezydenta i wydanie wyroku. Swoją decyzją Senat może pozbawić prezydenta piastowanego przez niego urzędu. Wobec Donalda Trumpa została rozpoczęta procedura usunięcia za rzekome kontakty z Rosjanami, ale poległa. Inni prezydenci, którzy usłyszeli zarzuty zdrady stanu to Andrew Johnson za sprawę odwołania sekretarza wojny, który miał sprzyjać Partii Republikańskiej. Kolejny to Richard Nixona po aferze Watergate (który ustąpił sam). Co ciekawe Nixon jest jedynym prezydentem w historii Stanów Zjednoczonych, który złożył rezygnację z urzędu. Przedostatni przypadek impeachmentu to sprawa Billa “Rozporka”Clintona i Moniki Lewinsky za aferę “Monicagate”, albo jak kto woli rozporkową.

ARTYKUŁ 3

Artykuł trzeci opisuje ostatni z trzech działów władzy, władza sądowniczą, czyli wymiar sprawiedliwości, w tym Sąd Najwyższy. W stosowaniu konstytucji Stanów Zjednoczonych Ameryki olbrzymią rolę odgrywa Sąd Najwyższy. Konstytucja jest rozumiana tak, jak interpretują i jak odczytują intencje jej twórców sędziowie Sądu Najwyższego. Decyzje Sądu Najwyższego mogą być obalone tylko poprzez poprawkę do konstytucji.

Sekcja 1 ustanawia Sąd Najwyższy, będący sąd najwyższym w Stanach Zjednoczonych. Poza Sądem Najwyższym Kongres może ustanawiać sądy niższego szczebla, których sędziowie i wyroki podlegają Sądowi Najwyższemu. Określa on również warunki pracy sędziów, zarówno Sądu Najwyższego, jak i sądów niższych instancji. Sędziowie, Najwyższego, jak i niższej instancji sądów będą oni służyli tak długo, jak długo będą wykazywać “dobre zachowanie” co zazwyczaj oznacza dożywocie. Artykuł wymaga również, by sędziowie byli wynagradzani. 

Po ostatnim zatwierdzeniu Amy Coney Barrett republikanie będą mieli przewagę w Sądzie Najwyższym, w stosunku 6:3. Gwarantuje to orzekanie w duchu konserwatywnym na długo. Będzie to najbardziej konserwatywny SN od prawie stu lat, co może przydać się Donaldowi Trumpowi z walce o re-elekcję.

Source: https://www.bbc.com/news/election-us-2020-54700307

Sekcja 2 określa rodzaje spraw, które mogą być rozpatrywane przez sądownictwo federalne, a które Sąd Najwyższy może rozpatrywać w pierwszej kolejności (tzw. jurysdykcja pierwotna), oraz że wszystkie inne sprawy rozpatrywane przez Sąd Najwyższy mają charakter odwoławczy. Gwarantuje on również przeprowadzenie rozprawy przez ławę przysięgłych w sądzie karnym.

Z kolei sekcja 3 określa, bez żadnych wątpliwości, czym jest przestępstwo zdrady stanu, definiowane jako toczenie przeciwko Stanom Zjednoczonym wojny, bądź obstawanie przy ich wrogach, przez udzielanie pomocy i wsparcia. Artykuł daje także Kongresowi prawo (z ograniczeniami) do ustanowienia za nią kary.

Sąd Najwyższy jest de facto jedynym czynnikiem w państwie, któremu przysługują uprawnienia nie tylko władzy sądowej, ale i politycznej. SN dzierży bowiem przemożną władzę prawną, ale również faktyczną. Drogę do supremacji władzy sądowej w Stanach utorował Marshall w słynnych procesach “Marbury contra Madison” i “McColloch contra Maryland“, w których ustalił raz na zawsze prawo Sądu Najwyższego do uchylenia każdej ustawy Kongresu czy stanowego ciała ustawodawczego, jeśli zawiera ona normy prawne sprzeczne z konstytucją. Może więc uznać akt konstytucyjny za niekonstytucyjny, ale także na odwrót, akt niekonstytucyjny za konstytucyjny, i w ten sposób może regulować życie polityczne kraju. Obrońcy i stróże konstytucji amerykańskiej. Nie ma mocy, która potrafiłaby wpłynąć na ich decyzje i na zajęcie takiego czy innego stanowiska. Ustrój państwa amerykańskiego był więc kształtowany w drodze sądowej praktyki, a na jego kształt bardzo istotny wpływ ma orzecznictwo Najwyższego Sądu Federalnego. 

Tak więc rządy “dziewięciu starców” mogą zdecydować o re-elekcji Donalda Trumpa, biorąc pod uwagę potencjalną skalę rzekomych fałszerstw wyborczych. W jaki sposób? Otóż pozwy wyborcze, które Ekipa Trumpa przegrywa w sądach stanowych będą zapewne apelowane do sądów apelacyjnych, a potem z całą pewnością będą rozpatrywane w Sądzie Najwyższym. Sąd Najwyższy może uznać wybory w kontestowanych 6 stanach za nieważne (przykładowo jako jedno odwołanie zbiorcze), gdyż nastąpiły tam rażące uchybienia i fałszerstwa. Jeżeli tak by się stało to na mocy 12 poprawki, o wyborze prezydenta może zdecydować nawet głosowanie reprezentantów stanowych, gdzie republikanie mają 26 z 50 głosów.

Wypadałoby też w tym monecie zatrzymać i wyjaśnić termin”prawo amerykańskie”. Stany Zjednoczone składają się z pięćdziesięciu dwóch odrębnych jurysdykcji prawnych, dlatego też nie ma jednego “amerykańskiego prawa karnego”. Zasadniczo prawo karne i procedury karne znajdują się poza kompetencją rządu federalnego i wynika to wprost z Konstytucji. Każdy stan ma w tym zakresie odrębną regulację. Co ważne prawo stanowe może być różne, konstytucja ustala bowiem jedynie ramy prawa federalnego. I tam np. w niektóre stany zezwalają na zakupy “rekreacyjnej” marihuany, a inne wprost przeciwnie. Niektóre prawa są bardzo wyuzdane, jak np. w Wirginii prawo zakazuje łaskotania kobiet, w San Francisco zabrania się właścicielom samochodów polerowania karoserii używaną bielizną, w stanie Waszyngton dozwolone jest współżycie płciowe jedynie w pozycji misjonarskiej, a w Indianie wartość liczby Pi (3,1415) została ustawowo zaokrąglona do 4. Wszystko to zapewne po to aby żyło się im lepiej 🙂

ARTYKUŁ 4

Artykuł czwarty definiuje władzę i ograniczenia stanów, opisuje powiązania pomiędzy rządem federalnym a stanami, oraz pomiędzy samymi stanami. Sekcja 1 nakazuje, aby wszystkie państwa przestrzegały praw wszystkich innych stanów. Dla przykładu małżeństwo zawarte w Kalifornii jest również uważane za małżeństwo przez Teksas, lub że ktoś skazany za przestępstwo w Newadzie jest uznany za winnego także przez Florydę.

Sekcja 2 gwarantuje, że obywatele jednego stanu są traktowani jednakowo i sprawiedliwie, tak jak wszyscy obywatele innego stanu. Stwierdza się w nim również, że jeśli osoba oskarżona o przestępstwo w jednym stanie ucieknie do innego, to zostanie odesłana do stanu, z którego uciekła. Z kolei sekcja 3 dotyczy przyjmowania do Unii nowych stanów i kontroli nad ziemiami federalnymi. Rząd federalny na gwarantować, będzie chronił poszczególne stany związkowe przed inwazją i powstaniem. Ostatnia sekcja 4 zapewnia republikańską formę rządów, która w tym przypadku jest synonimem “demokracji przedstawicielskiej” i która sprzeciwia się monarchicznemu lub arystokratycznemu schematowi. Państwo czerpie bowiem swoją władzę z narodu, a nie z króla czy szlachty. Republikanizm to nic więcej jak ograniczanie decyzji rządu poprzez przepisy prawne. 

ARTYKUŁ 5

Określa on proces wprowadzania zmian, znanych jak poprawki, do konstytucji. Konstytucja pomimo możliwości dodawania do niej poprawek, nosi miano sztywnej, jako że podlega rygorystycznej procedurze jej zmienienia. 

Konstytucja ustanawia dwie metody proponowania poprawek. Przez Kongres lub przez Konwencję Narodową. W pierwszej Kongres może zaproponować poprawkę po przegłosowaniu jej kwalifikowaną większość dwóch-trzecich (2/3) głosów w każdej z Izb Kongresu (w Senacie i Izbie Reprezentantów). W drugim przypadku Kongres musi zwołać specjalną Konwencję dla zaproponowania poprawek, która to Konwencja zostaje zwołana przez zobowiązany do tego Kongres w przypadku wniosku co najmniej 2/3 wszystkich stanów. Dotychczas tylko 21 poprawka była ratyfikowana poprzez Konwencję. Konstytucja Stanów Zjednoczonych przyjmuje, że propozycja poprawki musi być ratyfikowana przez organy ustawodawcze trzech czwartych stanów (3/4), aby weszła w życie. Najczęściej poprawka konstytucyjna musi być zatwierdzona w określonym czasie (i zazwyczaj są to dwa lata).

Należy zauważyć, że poprawki nigdy nie zmieniają pierwotnego brzmienia ustawy zasadniczej, a są do niej jedynie dopisywane. Nie ma więc możliwości zmian w konstytucji, można jedynie ją modyfikować pośrednio, jak również poprawka może anulować inną poprawkę.

Lista poprawek do Konstytucji Stanów Zjednoczonych zawiera 27 poprawek wprowadzonych od czasu ratyfikacji oryginalnej Konstytucji Stanów Zjednoczonych do chwili obecnej. Pierwszych dziesięć poprawek zostało wspólnie zaproponowanych już w 1789 roku jako Karta Praw Stanów Zjednoczonych i weszły w życie dwa lata później. Ratyfikowanie 26 poprawki trwało najkrócej, bo tylko 100 dni. Z kolei ostatnia, 27 poprawka została zaproponowana wspólnie z Kartą Praw w 1789 roku, a weszła w życie 7 maja 1992 roku, zatem jej ratyfikacja trwała ponad 200 lat.

ARTYKUŁ 6

Artykuł 6 dotyczy samych Stanów Zjednoczonych i ich funkcjonowania. Definiuje on zakres władzy federalnej, oraz ustanawia konstytucję nadrzędnym prawem we wszystkich stanach. Wymaga on także, od wszystkich urzędników Stanów Zjednoczonych i stanów (wszelkie ciała ustawodawcze, funkcjonariusze władz sądowych i wykonawczych) aby przy obejmowaniu urzędu złożyli przysięgę wierności Stanom Zjednoczonym i Konstytucji, bądź złożyli równoważne oświadczenie. Zakazane jest pytanie kandydatów na funkcjonariuszy o ich religię. Gwarantuje on także, że Stany Zjednoczone na mocy konstytucji przejmą wszystkie długi i umowy zawarte przez Stany Zjednoczone na mocy artykułów Konfederacji.

ARTYKUŁ 7

Artykuł 7 dotyczył procedury ratyfikacji samej Konstytucji. Stanowi on, że do ratyfikacji konstytucji potrzebna jest ratyfikacja w 9 z 13 stanów. Wprowadzało to niebezpieczeństwo, że jeśli nie wszystkie 13 stanów ratyfikuje konstytucję, to stany zostaną podzielone na odrębne (i nieciągłe) państwa. Ostatecznie jednak wszystkie trzynaście stanów dokonało ratyfikacji. Ratyfikacja konstytucji w poszczególnych stanach nastąpiła w latach 1787-1790, i nastąpiło to dopiero po przełamaniu oporów przeciwników obawiających się ustanowienia silnej władzy federalnej. Konstytucja została przyjęta przez wszystkie 13 stanów.

Pierwsze wybory do pierwszego Kongresu odbyły się w 1789, a w tym samym roku pierwszym prezydentem USA został George Washington. W uznaniu za zasługi zasługi pierwszy prezydent znajduję się obecnie także na pierwszym z serii banknotów USA, One Dollar.

Source: https://pl.wikipedia.org/wiki/Dolar_ameryka%C5%84ski

Mimo niezbyt wielu zmian w konstytucji Stanów Zjednoczonych, obowiązuje ona do dziś głównie dzięki swojej dość ogólnikowej formie. Siedem artykułów, składających się na tekst konstytucji, pozostaje w mocy do dziś. Ustawa zasadnicza została jednak rozbudowana o 27 poprawek, z których pierwszych 10 uchwalono w 1791 roku, krótko po wejściu konstytucji w życie. 

Wobec kilku tysięcy zgłoszonych propozycji tylko 33 zyskało aprobatę 2/3 Kongresu, z czego tylko 27 zostało wprowadzonych do konstytucji. Wynika z faktu, że do uchwalenia poprawki trzeba zgody 3/4 stanów. Dziesięć pierwszych dotyczy swobód obywatelskich, a pozostałe tylko w niewielkim stopniu modyfikują wprowadzony w 1787 r. ustrój USA. 

Pierwsze 10 jest traktowane jako część konstytucji, tworzy Karta Praw Stanów Zjednoczonych (Bill of Rights), zawierającą katalog podstawowych praw oraz wolności obywatelskich. Wśród nich mowa jest o wolności religii, prasy, słowa, petycji i zgromadzeń, prawie do posiadania i noszenia broni, prawie do nietykalności osobistej i materialnej, określone są prawa oskarżonych, wprowadzony został zakaz nadmiernych kaucji i okrutnych kar.

Source: https://www.archives.gov/founding-docs/bill-of-rights-transcript

POPRAWKA I

Pierwsza poprawka chroni prawo ludzi do praktykowania religii, swobodnego wypowiadania się, do gromadzenia się (spotkań), zwracania się (petycji) do rządu i prasy do publikacji. Słynna pierwsza poprawka, gwarantująca wolność religii, słowa i zgromadzeń, mogła być inspirowana Katechizmem Rakowskim, przyjętym w 1603 roku przez polskich arian. Thomas Jefferson miał znać bowiem Katechizm Rakowski, a UNESCO uważa ten dokument za jeden z najważniejszych elementów bazowych dla idei równych praw i idei tolerancji religijnej.

POPRAWKA II

Druga poprawka chroni prawo do posiadania i noszenia broni. Właściwie to mówi ona o zakazie naruszania prawa posiadania i noszenia broni, i jest po prawie do wolności religijnej, wolności słowa, wolności zgromadzeń, drugim z najważniejszych praw obywateli USA. Należy przy tym pamiętać, że to poszczególne stany regulują dostępność do broni, jej sprzedaż, posiadanie i użycie. Podobnie jest jest z prawem do noszenia przy sobie naładowanej ukrytej broni palnej. Dotyczy to tzw. broni krótkiej, jak również często inaczej regulowanej broni długiej. Są stany bardzo liberalne, ale są i takie które wymagają pozwolenia na posiadanie broni, ale także jej rejestrację.

Amerykanie traktują to prawo jako prawo pomocnicze do zachowania pozostałych praw. Bowiem prawo do posiadania broni ma służyć obywatelom do oporu przeciwko ewentualnej tyranii rządu (gwarantujące przyrodzone prawo do oporu) oraz do obrony przed zwyczajnymi przestępcami (samoobrony). W temacie posiadania toczy się odwieczna debata czy prawo to chroni państwo, czy jest też prawo, które chroni jednostki. 

Swoją drogą ciekawe czy Ojcowie Założyciele wyobrażali sobie, że na 200 lat broń będzie trochę bardziej groźna niż ta z ich czasów? 

POPRAWKA III

Trzecia poprawka gwarantuje, że armia nie może zmusić właścicieli domów prywatnych do zapewnienia im miejsca zakwaterowania i wyżywienia bez zgody właściciela, zakazując takie praktyki w czasie pokoju. Poprawka ta jest odpowiedzią na Ustawy o kwaterowaniu nałożone przez brytyjski parlament (the Quartering Act – 1765) podczas przygotowań do wojny o niepodległość Stanów Zjednoczonych, które pozwoliły armii brytyjskiej na umieszczanie żołnierzy w prywatnych mieszkaniach amerykanów, na ich koszt oczywiście.

POPRAWKA IV

Czwarta poprawka chroni ludzi przed nieuprawnionym przejęciem/zabieraniem przez rząd mienia, dokumentów lub osób, bez ważnego nakazu opartego na prawdopodobnej przyczynie (uzasadniony powód). Zabrania to de facto nieuzasadnionych samowolnych przeszukań i konfiskat. Określa ona też wymogi dotyczące wydawania takowych nakazów, a mianowicie muszą one zostać wydane przez sędziego, muszą być uzasadnione prawdopodobną przyczyną, a także muszą w szczególności opisywać miejsce przeszukania oraz osoby/rzeczy, które mają być zajęte.

POPRAWKA V

Piąta poprawka chroni ludzi przed byciem przetrzymywanym za przestępstwa, chyba że zostaną o to właściwie oskarżeni. Mówi ona też, że nie można być dwa razy sądzeni za to samo przestępstwo (double jeopardy), oraz zakazuje do zmuszania do składania świadectwa przeciwko sobie (freedom of self-incrimination). Jest to Prawo do zachowania milczenia, które wyrasta z tzw. prawa do ochrony przed samooskarżeniem. Prawo do zachowania milczenia jest jednym z tzw. ostrzeżeń Mirandy, które stanowią element amerykańskiej kultury, znany nam z amerykańskiego kina, gdzie policjant odczytuje osobie podejrzanej prawa Mirandy.

Masz prawo do zachowania milczenia. Jeśli rezygnujesz z tego prawa, wszystko, co od tej pory powiesz, może zostać użyte w sądzie przeciwko tobie.”

Poprawka zawiera ona również należyte gwarancje procesowe, oraz mówi że zabrania się zabierania oskarżonym mienie bez słusznego odszkodowania. 

POPRAWKA VI

Szósta poprawka gwarantuje oskarżonemu zapewnienie szybkiego procesu, bezstronną ławę przysięgłych (jury), jak również to że oskarżony może skonfrontować się ze świadkami zeznającymi przeciwko niemu. Prawo do jury stosuje się tylko do przestępstw, w których karą jest pozbawienie wolności na okres dłuższy niż sześć miesięcy.

Poprawka gwarantuje też, że oskarżony musi mieć dostęp do adwokata. Sąd Najwyższy zasądził później także, iż obrońca publiczny musi być zagwarantowany nawet tym których nie stać na adwokata. Oskarżony może także zrzec się prawa do adwokata, i wtedy może reprezentować siebie samego, chyba że sąd uzna oskarżonego za osobę niekompetentną.

POPRAWKA VII

Siódma poprawka gwarantuje prawo do sądu przysięgłych w procesach cywilnych, w federalnych sądach cywilnych. Dotyczy to spraw w zakresu prawa cywilnego, w których wartość przedmiotu sporu przekracza dwadzieścia dolarów. Tego typu sprawy zazwyczaj nie są już rozpatrywane przez sąd federalny, a przez sądy stanowe, które z kolei stosują się dobrowolnie do tego prawa (prawie każdy stan).

POPRAWKA VIII

Ósma poprawka gwarantuje, że kary będą sprawiedliwe, nie będą okrutne, oraz że nie zostaną ustalone wyjątkowo wysokie grzywny. Poprawka ta służy jako ograniczenie dla rządu federalnego do nakładania nadmiernie surowych kar na oskarżonych zarówno przed jak i po skazaniu. Co ciekawe zapisy zwarte w tej poprawce pochodzą z Angielskiej Karty Praw z 1689 r.

POPRAWKA IX

Dziewiąta poprawka jest po prostu stwierdzeniem, że mogą istnieć inne (poza wymienionymi) prawa, a sam fakt, że nie są one wymienione, nie oznacza, że mogą one zostać naruszone. Poprawka została wprowadzona po to aby przyszłe pokolenia nie mogły argumentować, że skoro pewne prawo nie zostało wymienione w Karcie Praw, to nie istnieje. Uważana jest za “zapomnianą” poprawkę.

POPRAWKA X

Dziesiąta poprawka jest przedmiotem ciągłej debaty, ale zasadniczo stwierdza, że wszelkie uprawnienia, które nie zostały przyznane rządowi federalnemu (których konstytucja nie przekazała Unii), należą do kompetencji organów stanowych do narodu. Wyraża ona zasadę federalizmu, zwaną również prawami stanów.

POPRAWKA XI

W jedenastej poprawce dokładniej określono pierwotną jurysdykcję Sądu Najwyższego w odniesieniu do powództwa wniesionego przeciwko danemu stanowi przez obywatela innego stanu. Jedenasta poprawka ogranicza więc zdolność jednostek do wniesienia powództwa przeciwko stanom w sądzie federalnym. Została ratyfikowana przez stany w 1795 r.

POPRAWKA XII

Dwunasta poprawka definiuje na nowo sposób wyboru prezydenta i wiceprezydenta przez Kolegium Wyborcze, co sprawia, że oba te stanowiska współpracują ze sobą, a nie są wynikiem ilości oddanych głosów elektorskich, jak to było wcześniej. Prezydentem zostawał wówczas ten kto uzyskał największą liczbę głosów, podczas gdy wiceprezydentem ten, który uzyskał drugą liczbę głosów. Wcześniejszy sposób wyboru prezydenta i wiceprezydenta generował konflikt interesów, gdyż wybrani byli często wobec siebie przeciwnikami. Weszła ona w życie 15 czerwca 1804 r, i od tego czasu reguluje wszystkie późniejsze wybory prezydenckie.

Elektorzy wybierani są w wyborach powszechnych, jak opisano w About the Electors.

Co ciekawe poprawka ta nakreśla też warunki procedur w przypadku kiedy żaden z kandydatów nie uzbiera wymaganych 270 głosów. Może odbyć się wtedy głosowanie reprezentantów stanów, gdzie każdy ma po jednym głosie. Miał o tym wspomnieć Trump podczas wrześniowego wiecu. 

And I don’t want to end up in the Supreme Court and I don’t want to go back to Congress either, even though we have an advantage if we go back to Congress — does everyone understand that? I think it’s 26 to 22 or something because it’s counted one vote per state, so we actually have an advantage. Oh, they’re going to be thrilled to hear that. – Donald Trump, Sept. 26.

Co ciekawe już w czerwcu Trump mówił głośno, iż wybory będą sfałszowane.

Source: https://www.nytimes.com/2020/09/30/magazine/trump-voter-fraud.html

Każdy stan musi zadecydować o wyborze grupy elektorów do 14 grudnia, którzy spotkają się na wspólnej sesji Kongresu 6 stycznia, i na której zostanie ogłoszony zwycięzca wyborów prezydenckich. Normalna praktyka mówi, polegała na tym, że urzędnicy stanowi poświadczają wyniki i wysyłają listy osób uprawnionych do głosowania do Kongresu. Stanowe organy ustawodawcze mają jednak władzę konstytucyjną, aby stwierdzić, że głosowanie powszechne zostało naruszone i tym samym wysłać w imieniu swojego stanu konkurencyjną listę elektorów.

Dwunasta poprawka do Konstytucji stanowi, że “Prezydent Senatu, w obecności Senatu i Izby Reprezentantów, otwiera wszystkie zaświadczenia, a głosy są następnie liczone”. Może to oznaczać, że w przypadku sporów dotyczących konkurujących ze sobą list elektorów, Prezydent Senatu, będącym obecnie wiceprezydent Pence, może mieć ostateczne uprawnienia do decydowania, które z elektorów przyjąć, a których odrzucić. Biorąc pod uwagę, że Pence jest z drużyny Trumpa, wynik takiego zdarzenia byłby raczej przesadzony, a Demokraci na pewno odwoływaliby się do Sądu Najwyższego. Podobnie jak wybory będą zaskarżane do Sądu Najwyższego przez Republikanów. Wybory się się skończyły, ale dalej trwają, a 20 stycznia, będący dniem inauguracji nowego prezydenta nie jest wcale pewien.

POPRAWKA XIII

W trzynastej poprawce zniesiono niewolnictwo w całych Stanach Zjednoczonych. Poprawka ta została uchwalona przez Kongres w 1865 r, i była to pierwsza z trzech poprawek dotyczących rekonstrukcji przyjętych po wojnie secesyjnej, wygranej przez Północ.

Nie będzie w Stanach Zjednoczonych lub jakimkolwiek miejscu podległym ich władzy ani niewolnictwa, ani przymusowych robót, chyba jako kara za przestępstwo, którego sprawca został prawidłowo skazany”. 

Niewolnictwo w Stanach Zjednoczonych istniało od samego początku europejskiej kolonizacji. Cztery mln Afroamerykanów, którzy wcześniej byli traktowani jako własność, uznanych zostało za obywateli Stanów Zjednoczonych. Emancypacja nastąpiła bez żadnej rekompensaty dla byłych właścicieli. Poprawka zniosła niewolnictwo, jednocześnie rozpoczynając długi okres rasizmu i segregacji rasowej.

POPRAWKA XIV

Czternasta poprawka zapewniła wszystkim obywatelom wszystkich stanów (włączając w to byłych niewolników) takich samych praw obywatelskich, nie tylko na szczeblu federalnym, ale także stanowym. Głównym celem tej poprawki było de facto przyznanie byłym niewolnikom obywatelstwa Stanów Zjednoczonych, oraz zapewnienie im ochrony przed narzuconą przez stan dyskryminacją.

Poprawka ta też usunęła zapis, trzy piąte liczby niewolników w spisie powszechnym. Chodziło w nim o to, że jak przed secesją w stanie żyło przykładowo 500 tys. Amerykanów i 500 tys. niewolników, to na potrzeby wyliczenia ilości elektorów dla danego stanu liczono 500 tys. dodając do tego  3/5 liczby niewolników. W naszej przykładowej sytuacji do wyliczenia liczby elektorów dla danego stanu podstawą było by 800 tys. ludności.

Postanowienia poprawki wyjaśniają także, w jaki sposób uzyskuje się amerykańskie obywatelstwo. I tak każdy, kto urodził się w USA jest także ich obywatelem, niezależnie od narodowości swoich rodziców (z wyjątkiem dyplomatów). Kolejnym sposobem jest proces naturalizacji, którego podlegają także dzieci amerykanów urodzone poza granicami USA. Obywatelstwo amerykańskie oparte na “prawie ziemi”, a przeciwieństwie do panującego w Polsce “prawa krwi”.

POPRAWKA XV

Piętnasta poprawka mówi, że stany nie mogą odmówić, ani ograniczyć prawa do głosowania obywatelom Stanów Zjednoczonych ze względu na rasę, kolor skóry lub to, że wcześniej byli niewolnikami. Została uchwalona w 1869. Na na mocy czternastej poprawki, Amerykanie pochodzenia afrykańskiego, którzy wcześniej byli niewolnikami, zostali amerykanami. Pomimo uchwalenia 15 poprawki, niektóre z południowych stanów, w dalszym ciągu odmawiały prawa do głosowania Amerykanom pochodzenia afrykańskiego aż do 1960 roku, kiedy to Kongres uchwalił prawa mające zapewnić jej przestrzeganie, a Sąd Najwyższy uznał za niekonstytucyjne czynności prawne i działania, których pozwalały na jej obejście.

POPRAWKA XVI

Szesnasta poprawka upoważnia Stany Zjednoczone do pobierania podatku dochodowego bez względu na ludność tych stanów. Została ratyfikowana w 1913 r, i przyznawała Kongresowi prawo nakładania podatku dochodowego na stany. Dzięki temu władza centralna otrzymała fundusze na prowadzenie polityki państwowej, także wobec stanów. 

XVI poprawka, zmieniła stosunki między rządem federalnym a obywatelami Stanów Zjednoczonych. Przyznając rządowi prawo do bezpośredniego opodatkowania dochodów, ludność stała się zależna od rządu federalnego. Przedtem naród był suwerenny, naród był właścicielem rządu. Po poprawce rząd stał się suwerenny, a ludzie jego własnością.

POPRAWKA XVII

Siedemnasta poprawka przenosi wybór senatorów z legislatury stanowej na ludność stanów. Poprawka ta całkowicie zmieniła formę i charakter rządu. Wcześniej senatorowie byli wybierani przez ustawodawców stanów, a Senat spełniał określone w Konstytucji role, reprezentując interesy stanów. Bezpośredni i powszechny wybór senatorów wyeliminował de facto reprezentację stanów związkowych w rządzie federalnym.

POPRAWKA XVIII

Osiemnasta Poprawka dokonała rzeczy nie-pojętych w nowożytnej historii zachodniego świata. Albowiem zakazała w całym kraju sprzedaży, produkcji i transportu napojów odurzających. Nie zakazała jednak faktycznego spożywania alkoholu, no ale skąd brać, jak nie ma i nie można podrukować? Rozwiązania problemów szybko dostarczył niejaki Alphonse Gabriel “Al” Capone, który na handlu nielegalną gorzałą itp. dorobił się fortuny. Poprawkę przyjęto bez większych sprzeciwów, a po ratyfikacji poprawki Kongres uchwalił ustawę Volstead Act, aby zapewnić federalne egzekwowanie prohibicji. Ustawa ta orzekła, że alkohole, wino i piwo kwalifikują się jako napoje odurzające i dlatego są zabronione.

Source: https://slate.com/news-and-politics/2015/12/prohibition-history-how-the-ban-on-booze-produced-the-modern-american-right.html / https://godfather.fandom.com/wiki/Al_Capone.

Prohibicja weszła w życie 16 stycznia 1920 roku. Akt prawny miał na celu ograniczyć wśród Amerykanów spożycie alkoholu, a jak wiadomo nie ma na świecie takich sił aby przeciwstawić się naturze człowieka. Już nawet przybywający do Ameryki Północnej osadnicy nie wylewali za kołnierz, o czym świadczą chociażby zwyczaje ojców założycieli Stanów Zjednoczonych, którzy gustowali nie w lekkich piwach czy winach, lecz w trunkach wysokoprocentowych. Z kolei miłośnik mocnych trunków i de facto alkoholik Winston Churchill uważał, że amerykańska prohibicja jest afrontem dla rodzaju ludzkiego. Ta poprawka została później uchylona, za pomocą poprawki XXI.

POPRAWKA XIX

Dziewiętnasta poprawka zapewnia, że płeć nie może być ograniczeniem praw wyborczych. Sprawiła ona, że kobiety dostały prawo do głosowania. 26 milionom amerykańskich kobiet dostało prawo wyborcze na czas wyborów prezydenckich w USA w 1920 r. Została uchwalona w 1919, ale jej pierwsze nieudane próby uchwalenia odbyły się już w 1878 r.

POPRAWKA XX

Dwudziesta poprawka określa nowe daty rozpoczęcia kadencji Kongresu i Prezydenta oraz precyzuje sposób postępowania w przypadku śmierci Prezydenta przed złożeniem przysięgi. Poprawka ta nazywana jest poprawką “kulawej kaczki”, przenosi datę objęcia urzędu przez nowo wybranych prezydentów i członków Kongresu bliżej daty wyborów (na styczeń po wyborach). Teoretyczne opcje tej poprawki, ale też i życia za prezydenta Bidena rozważa James Richards.

POPRAWKA XXI

Dwudziesta pierwsza poprawka uchyliła 18 poprawkę, która wprowadzała prohibicję. Poprawką do konstytucji wprowadzono (w 1919 r) i zniesiono (1933 r). Jest to jedyna poprawką którą uchylono. “Myślę, że to dobra pora na piwo” miał sobie zażartować prezydent Franklin Delano Roosevelt, podpisując 23 marca 1933 r. poprawkę do ustawy Volsteada, która usuwała obowiązującą od 1920 r. w Ameryce prohibicję.

POPRAWKA XXII

Dwudziesta druga poprawka określa limit liczby przypadków, w których można dokonać wyboru Prezydenta, na maksymalnie dwie czteroletnie kadencje. Poprawkę ustanowiono po prezydenturze Franklina Delano Roosevelta, który czterokrotnie wybierany był na urząd prezydenta Stanów Zjednoczonych Ameryki. Została uchwalona w 1951 r.

POPRAWKA XXIII

Dwudziesta trzecia poprawka przyznaje Dystryktowi Kolumbia (Waszyngton D.C.) prawo do udziału w wyborach prezydenckich trzem elektorom, co nie wynika bezpośrednio z ilości ludności zamieszkującej dystrykt. Waszyngton D.C nie posiada praw stanowych, a jest jedynie dystryktem z prawami elektorskimi. Poprawka ta przedefiniowała relacje między rządem federalnym a stanami, zrównując Dystrykt Kolumbii ze stanami w Izbie Reprezentantów. 

Stany Zjednoczone składają się z 50 stanów, z Dystryktu Kolumbia, oraz terytoriów zamorskich. “Dystrykt Kolumbii” powszechnie znany jest jako “Waszyngton, D.C.” ma siedzibę w Waszyngtonie, który został ustalony 16 lipca 1790 stolicą Stanów Zjednoczonych. Jest to miejsce położone północnym brzegu rzeki Potomak, gdzie swoją siedzibę mają główne ośrodki trzech gałęzi władzy federalnej, Kapitol jako ustawodawczej, Biały Dom jako wykonawczej oraz Sąd Najwyższy jako sądowniczej. W Waszyngtonie ma też siedzibę Rezerwa Federalna, znana jako Fed. Mają tam siedziby także naczelne siedziby organizacji takich jak Bank Światowy, Międzynarodowy Fundusz Walutowy, Międzyamerykański Bank Rozwoju czy Panamerykańska Organizacja Zdrowia, a także wielka armia 20 000 grup lobbingowych, mająca jakiś wpływ na legislaturę Stanów Zjednoczonych.

Source: https://commons.wikimedia.org/ https://www.britannica.com/topic/Federal-Reserve-System / https://www.voanews.com/usa/trump-announce-his-supreme-court-pick

POPRAWKA XXIV

Dwudziesta czwarta poprawka zabrania stanom zmuszania wyborców do zapłacenia podatku pogłównego, jako warunku głosowania w wyborach na jakikolwiek urząd federalny. Została ratyfikowana ratyfikowana 23 stycznia 1964 roku.

POPRAWKA XXV

Dwudziesta piąta poprawka bardziej precyzuje kierunek dziedziczenia władzy po prezydencie, na wypadek usunięcia prezydenta z urzędu, jego
śmierci lub ustąpienia. Prezydentem zostaje wtedy wiceprezydent. Poprawka określa procedurę zapełnienia wakatu na stanowisku wiceprezydenta. Przed wejściem w życie tej poprawki, wakaty na stanowisku wiceprezydenta pozostawały nieobsadzone aż do następnych wyborów prezydenckich.

Gerald R. Ford został w 1973 roku pierwszą osobą, która została wybrana wiceprezydentem w ten sposób. Mianował go wówczas prezydent Ryszard Nixona po tym jak zrezygnował Spiro T. Agnew, będący wówczas wiceprezydentem. Co ciekawe ten sam Nixon zrezygnował w 1974 roku i Ford został prezydentem. Wiceprezydentem został wtedy Nelson A. Rockefeller. Był to jedyny przypadek kiedy Stany Zjednoczone miały zarówno prezydenta jak i wiceprezydenta, którzy nie pochodzili z wyborów powszechnych.

Poprawka ustanawia także zasady dla prezydenta, który staje się niezdolny do wykonywania swoich obowiązków podczas sprawowania urzędu. I tak George H. W. Bush pełnił obowiązki prezydenta, kiedy prezydent Ronald Reagan przechodził operację. Oficjalnie sprawował urząd przez osiem godzin w dniu 13 lipca 1985 roku.

POPRAWKA XXVI

Dwudziesta szósta poprawka gwarantuje, że każda obywatel USA może głosować, jeżeli mają oni co najmniej osiemnaście lat. Wiek wyborczy został obniżony z 21 do 18 lat. Poprawka została ratyfikowana w 1971 roku.

POPRAWKA XXVII

Ostatnia poprawka do amerykańskiej konstytucji wprowadzona została w 1992 roku. Dwudziesta siódma poprawka mówi, że każda ustawa, która zwiększa wynagrodzenia ustawodawców, może stać się skuteczna dopiero po kolejnych wyborach. Zabrania ona więc członkom Kongresu podniesienia wysokości swoich wynagrodzeń w trakcie trwania kadencji, którą sprawują. Co ciekawe poprawka ta została zaproponowana 25 września 1789 roku i ratyfikowana dopiero 7 maja 1992 roku, kiedy to stan Michigan ratyfikował ją 7 maja 1992 roku, stając się trzydziestym ósmym ratyfikującym stanem. 

Podobne ustawodawstwo nie istnieje w Polsce, gdzie poza tym że najwyższa władza ustawodawcza posiada specjalnie podwyższone limity kwoty wolnej od podatku, to jeszcze niedawnymi czasy zrobili sobie podwyżkę wynagrodzeń, aby w kraju żyło się lepiej, bo przecież biegunka legislacyjna kosztuje duże ilości papieru toaletowego. 

WADY KONSTYTUCJI?

Czy konstytucja ma jakieś wady? Żaden dokument nie jest dokumentem idealnym, ale skoro istnieje ona ponad 200 lat to raczej w opinie autora za wiele wad jawnych nie posiada. Świadczyć ma o tym także bardzo duża liczba osób praktykujących prawo konstytucyjne w USA. Są oczywiście środowiska, które mają różne zdanie, jak również podają punkty kontrowersyjne, takie jak 

  • Brak publicznego finansowania wyborów i zakaz ich prywatnego finansowania;
  • Niepowodzenie Kolegium Wyborczego;
  • Nieuwzględnienie przepisów dotyczących równych praw ze względu na orientację seksualną;

Czy będą kolejne poprawki do amerykańskiej konstytucji? I jeżeli tak to jakiego formatu? Zapewne tak, ale jak wiadomo jest to długi, żmudny i trudny proces uchwalania i ratyfikacji. Można przypuszczać, że jednym z poważniejszych kandydatów mogą być następujące:

  • Rewizja pierwszej poprawki o swobodzie wypowiedzi, bo przecież mowa nienawiści powinna być zakazana, jak to twierdzi doradca prezydenta elekta.
  • Rewizja drugiej poprawki, dotycząca prawa do noszenia broni, czego gorącym zwolennikiem jest potencjalna wiceprezydent
  • Zabronienie emisji długu federalnego, czego zwolennikami są wolnościowcy, aczkolwiek takowa poprawka nigdy nie zostanie zatwierdzona, bo wtedy politycy odetną sobie gałąź na które siedzą. Jedynie monarcha jest w stanie zapewnić takowy zapis.
  • Prawa chroniące obywateli USA w cyberprzestrzeni. Takowa poprawka jest jest bardzo mało prawdopodobna bo Big Tech, dobrze wie i rozumie, że dane to ropa XXI wieku. 

Jeżeli udałoby się obalić albo przyjemniej częściowo zmodyfikować pierwszą i drugą poprawkę to USA to wielka amerykańska wolność stała by się warta tyle samo co wielkie wolności “podbijanych” przez nich narodów. Już nawet teraz pojawiają się głosy, że obecna Stany Zjednoczone się po równi pochyłej i nie wiele im brak do statusu “bananowej” republiki, biorąc pod uwagę rzekomą wielkość jak i jakość fałszerstw wyborczych. Co dalej z Ameryką? Zapewne wiele się wyjaśni do dnia 6 stycznia, kiedy zbierze się Kongres, a tym czasem miło posłuchać Constitution Song.

Historia Wielkiej Ameryki jest długa i bogata, a pierwszej wojnie domowej, zwanej secesyjną (która będzie przedmiotem kolejnej części sagi) Stanom Zjednoczonym Ameryki Północnej może grozić niedługo druga wojna secesyjna, tym razem spowodowana silną polaryzację idiologiczną (podział na lewicę i prawicę), i co ważne jej wyzwalaczem może być szybko rodzący się konflikt pomiędzy prezydentem Trumpem, oraz ogłoszonym przez liberalne media prezydentem elektem Bidenem. 

The END

Bmen


Ps. Jeżeli podobał wam się artykuł, zachęcamy do ocenienia, skomentowania, podzielenia się przemyśleniami i za-linkowania lub podzielenia się via media.


DISCLAIMER / UWAGA! Niniejszy opracowanie (jak każde inne na tym blogu) ma charakter amatorskiej analizy, która ma na celu jedynie ogólnie przybliżenie czytelnikowi omawianego tematu. Analiza ta jest efektem dociekań autora, i jest na tyle szczegółowa/precyzyjna, na ile autor uznał za stosowne. Jest ona tylko prywatną opinią autora, nie stanowi żadnych rekomendacji inwestycyjnych, i nie może służyć jako podstawa decyzji inwestycyjno-biznesowych. W celach głębszego zrozumienia tematu, bądź też zdobycia profesjonalnej informacji, autor zachęca do sięgnięcia po prace specjalistów z danej dziedziny. Sam autor, na własne potrzebny, zebrał podstawowe informacje w tematyce po to, aby móc wyrobić sobie poglądy na interesujące go zagadnienia, a przetrawione wnioski są owocem tej pracy. 

Niniejszym Team Bmen-ów zastrzega, że publikowane informacje i tezy są wolnymi przemyśleniami amatorów, na podstawie których nie mogą być konstruowane żadne roszczenia, przyrzeczenia, obietnice te rzeczowe czy też matrymonialne. W przypadku oblania się gorącą kawą lub zakrztuszenia rogalem podczas czytania tekstu Team nie bierze za to żadnej odpowiedzialności i renty płacić nie będzie!! 


LITERATURA

  1. https://pl.wikipedia.org/wiki/Konstytucja_Stan%C3%B3w_Zjednoczonych
  2. https://ruj.uj.edu.pl/xmlui/bitstream/handle/item/88058/laidler_konstytucja_stanow_zjednoczonych_ameryki_2007.pdf
  3. https://www.racjonalista.pl/kk.php/s,1665
  4. https://dziennikzwiazkowy.com/ameryka/mity-deklaracji-niepodleglosci/
  5. https://historia.wprost.pl/10230707/dzien-niepodleglosci-w-usa-co-swietuja-amerykanie.html
  6. https://www.archives.gov/founding-docs
  7. https://www.archives.gov/founding-docs/constitution
  8. https://www.archives.gov/founding-docs/bill-of-rights (amendments-1-10)
  9. https://www.archives.gov/founding-docs/amendments-11-27
  10. https://pl.khanacademy.org/partner-content/aspeninstitute/aspen-founding-docs#aspen-constitution
  11. http://kontrrewolucja.net/publicystyka/demokracja-a-monarchia
  12. https://www.fff.org/2019/11/18/restoring-sound-money-to-america/
  13. https://wiadomosci.onet.pl/swiat/impeachment-w-usa-co-to-jest-jak-wyglada-procedura-impeachmentu/v55vmk7
  14. http://retropress.pl/wiadomosci/rzad-dziewieciu-starcow/
  15. https://web.archive.org/web/20111117094359/http://www.gpoaccess.gov/constitution/browse2002.html
  16. https://www.law.cornell.edu/constitution/index.html
  17. http://hrlibrary.umn.edu/education/all_amendments_usconst.htm
  18. https://www.rp.pl/Rzecz-o-prawie/308129965-Konstytucja-USA-czego-Ameryka-moze-nauczyc-innych.html
  19. https://www.polskieradio.pl/39/156/Artykul/1037132,Zniesienie-niewolnictwa-w-Stanach-Zjednoczonych
  20. https://klubjagiellonski.pl/2018/07/29/rownowaga-nie-trojpodzial-co-tak-naprawde-pisal-monteskiusz/
  21. https://www.usconstitution.net/
  22. https://dziennikzwiazkowy.com/ameryka/mity-deklaracji-niepodleglosci/
  23. https://www.archives.gov/electoral-college/electors
  24. https://www.newsweek.pl/swiat/posiadanie-broni-usa-zasady-posiadania-broni-w-usa-2012/1ws6epp
  25. https://antykorupcja.gov.pl/ak/retrospekcje/retro/6566,Rewizja-prawa-do-milczenia-Miranda-Law.html
  26. https://photos.state.gov/libraries/adana/30145/publications-other-lang/The_US_Constitution_Polish.pdf

Brak komentarzy.



Skomentuj